Sincaplar ceviz yer mi ?

Emre

New member
Sincaplar Ceviz Yer mi? Bahçemde Başlayan Küçük Bir Dostluk HikâyesiGeçen sonbaharda yaşadığım küçük bir olay, bana doğanın en sıradan görünen anlarının bile ne kadar güzel hikâyelere dönüşebileceğini gösterdi. Bir sabah pencerenin önünde kahvemi içerken bahçedeki ceviz ağacının altında telaşla koşturan bir sincap gördüm. Elinde kocaman bir ceviz vardı. Önce cevizi ağzıyla çevirdi, sonra iki ön patisinin arasına alıp dikkatlice incelemeye başladı. Birkaç saniye sonra keskin dişleriyle kabuğu kemirmeye koyuldu.Kendi kendime, “Demek ki sincaplar gerçekten ceviz yiyormuş!” dedim. Fakat o gün asıl merak ettiğim şey yalnızca sincapların ne yediği değildi. Bu küçücük hayvanın kış boyunca nasıl hayatta kaldığını, yiyeceklerini nasıl seçtiğini ve bulduğu cevizleri neden bazen toprağa gömdüğünü düşünmeye başladım.Sonra komşum Murat Bey'le karşılaştım. Kendisi bahçecilikle uğraşan, her soruna bir çözüm bulmaya çalışan, pratik zekâsıyla tanınan biriydi. Bahçenin diğer tarafında yaşayan Zeynep Hanım ise sokak hayvanlarıyla ilgilenen, komşuların arasındaki ilişkileri kuvvetlendiren ve çevresindeki canlıların davranışlarını dikkatle gözlemleyen biriydi. İkisi de bu küçük sincabın hikâyesine birbirinden farklı ama birbirini tamamlayan gözlerle bakacaktı.Siz hiç bir sincabın ceviz yerken nasıl davrandığını gözlemlediniz mi? Belki de bizim fark etmeden geçtiğimiz bir ayrıntı, doğayla kurduğumuz ilişkiyi değiştirebilir.1. Bölüm: Ceviz Ağacının Altındaki Küçük MisafirO sabah sincap, ceviz ağacının dalları arasında dolaşıyor, zaman zaman yere inip düşmüş cevizleri topluyordu. Bir cevizi alıyor, birkaç adım ilerliyor, sonra sanki kararını değiştirmiş gibi onu bırakıp başka bir cevize yöneliyordu.Murat Bey bahçe kapısından içeri girdiğinde beni onu izlerken buldu.“Ne yapıyorsun öyle?” diye sordu.“Sincabı izliyorum. Sanırım ceviz seçiyor.”Murat Bey gülümsedi.“Bunun da bir hesabı vardır. En sağlam cevizi bulacak, sonra kış için saklayacaktır. Hayvanlar da ellerindeki imkânları değerlendirmeyi biliyor.”Biraz sonra Zeynep Hanım da yanımıza geldi. Elinde küçük bir bahçe sepeti vardı. Yere düşen birkaç cevizi topladıktan sonra sincaba baktı.“Belki yalnızca en iyi cevizi seçmiyordur,” dedi. “Belki de bir kısmını hemen yemek, diğerlerini saklamak istiyordur. Bizim için tek bir ceviz gibi görünen şey, onun için günlerce yetecek bir besin olabilir.”İki yorum da mantıklıydı. Murat Bey davranışın sonucuna ve stratejisine odaklanırken Zeynep Hanım, hayvanın ihtiyaçlarını ve içinde bulunduğu koşulları düşünüyordu. Fakat ikisi de birbirlerinin söylediklerini dinliyor, gözlemledikçe fikirlerini değiştiriyordu.Bir süre sonra sincap, kabuğunda küçük bir çatlak bulunan cevizi ön patileriyle tuttu. Alt kesici dişlerini kullanarak kabuğu kemirmeye başladı. Birkaç dakika içinde içindeki besleyici kısma ulaştı.İşte sorumuzun kısa ve net cevabı buydu: Evet, sincaplar ceviz yer. Ceviz, birçok sincap türü için yağ, enerji ve çeşitli besin öğeleri sağlayan doğal bir besindir. Bununla birlikte her sincap türünün beslenme alışkanlıkları aynı değildir. Türüne, yaşadığı çevreye ve mevsime bağlı olarak tohumlar, meyveler, tomurcuklar, mantarlar ve başka bitkisel besinler de tüketebilirler.Sincabın cevizi yemesi doğanın olağan bir davranışıydı. Ancak cevizi nasıl açtığı, hangisini seçtiği ve geri kalanları ne yaptığı, hikâyemizin asıl başlangıcı olacaktı.2. Bölüm: Sincaplar Cevizi Nasıl Açar?Ertesi gün aynı saatte pencerenin başındaydım. Bu defa elimde bir not defteri vardı. Sincabın hareketlerini izleyip gördüklerimi yazmaya karar vermiştim.Bahçedeki sincap cevizi önce yere sabitledi, ardından başını hafifçe yana eğerek kabuğun üzerinde uygun bir nokta aradı. Dişleriyle kabuğu kemiriyor, arada durup cevizi çeviriyor ve yeniden deniyordu. Görünüşe göre rastgele hareket etmiyordu.Murat Bey bu manzarayı görünce hemen bir açıklama getirdi:“Bir işin en zor kısmı başlangıçtır. Doğru noktayı bulduğunda gerisi kolaylaşıyor.”Zeynep Hanım ise sincabın zaman zaman durmasını fark etmişti.“Belki de yalnızca doğru noktayı aramıyor. Çevresini de kontrol ediyor. Kendini güvende hissetmeden rahatça yemek yiyemez.”Bu kez ikisi de haklı olabilirdi. Beslenme, hayvanlar için yalnızca yiyeceğe ulaşmak anlamına gelmez. Tehlikeleri fark etmek, enerjiyi doğru kullanmak ve gerektiğinde kaçabilmek de önemlidir.Sincapların güçlü kesici dişleri yaşamları boyunca uzamaya devam eder. Sert kabuklu besinleri kemirmeleri, dişlerinin aşınmasına yardımcı olur. Bununla birlikte bir cevizi açmanın yöntemi, cevizin kabuğuna ve hayvanın deneyimine göre değişebilir.İnsanlar açısından da bu davranışın ilginç bir karşılığı var. Bir sorunu çözmek için bazen güce değil, doğru noktayı bulmaya ihtiyaç duyarız. Bazen de acele etmeden durup çevremizi değerlendirmemiz gerekir.Murat Bey bahçedeki kuru dalları budamak için bir plan hazırlarken Zeynep Hanım komşuların hangi ağaçlardan meyve topladığını ve hangilerinin kuşlarla diğer hayvanlara yiyecek sağladığını düşünüyordu. İkisi de bahçenin daha iyi olmasını istiyordu; yalnızca başlangıç noktaları farklıydı.Birinin plan yapması, diğerinin canlıların ihtiyaçlarını gözetmesi neden birbirine rakip olsun ki?Sizce de iyi bir çözüm, sorunun teknik tarafını anlamak kadar ondan etkilenen canlıları hesaba katmayı gerektirmiyor mu?3. Bölüm: Kış Gelmeden Önce Başlayan Büyük HazırlıkKasım ayı yaklaşırken havalar soğumaya başladı. Ceviz ağacının yaprakları sarardı, rüzgâr arttı ve bahçedeki toprak daha sık yağmurla ıslanır oldu.Sincap ise hâlâ ceviz topluyordu.Bir ceviz alıyor, ağacın gövdesine doğru koşuyor, sonra çitin ötesindeki toprağa yöneliyordu. Bazen toprağı ön patileriyle eşeliyor, cevizi küçük bir çukura bırakıyor ve üzerini kapatıyordu. Ardından hızla uzaklaşıyordu.Murat Bey bunu görünce cebinden telefonunu çıkardı.“Bak, stok yapıyor. Şimdi kaç tane sakladığını hesaplasak, kışın ne kadar yiyeceğe ihtiyacı olduğunu bile tahmin edebiliriz.”Zeynep Hanım gülerek karşılık verdi:“Peki ya sakladığı yerlerin hepsini hatırlamıyorsa? Belki de doğa, ona bizim düşündüğümüzden farklı bir avantaj sağlıyordur.”Gerçekten de bazı sincap türleri yiyeceklerini farklı noktalara saklar. Bu davranışa yiyecek depolama denir. Saklanan besinler daha sonra ihtiyaç duyulduğunda bulunup yenebilir. Ancak sincapların bütün depolarını eksiksiz hatırladığını düşünmek doğru olmaz. Saklanan bazı tohumlar ve cevizler bulunmadan kalabilir.İşte bu küçük unutkanlık, doğanın en şaşırtıcı döngülerinden birine katkıda bulunabilir.Toprağın altında kalan, uygun koşullarda çimlenebilen ve filizlenen bazı tohumlar yeni bitkilerin büyümesini sağlar. Elbette her gömülen ceviz ağaca dönüşmez. Cevizin canlı olması, toprağın ve iklimin uygunluğu, nem, hastalıklar ve başka canlıların etkisi gibi birçok faktör sonucu belirler.Yine de bir sincabın kış hazırlığı yaparken farkında olmadan yeni ağaçların ortaya çıkmasına katkıda bulunması büyüleyici değil mi?O gün Zeynep Hanım şöyle dedi:“Biz bazen bir canlıyı yalnızca kendisi için değerlendiriyoruz. Oysa onun yaptığı şeyler başka canlıların yaşamını da etkiliyor.”Murat Bey başını salladı.“Ben de bütün cevizleri toplayıp bahçeyi tertemiz yapmayı düşünüyordum. Şimdi birazını bırakmanın daha mantıklı olabileceğini görüyorum.”Bu cümle bana önemli bir şey düşündürdü. Plan yapmak, her şeyi kontrol altına almak demek değildi. Bazen iyi bir plan, doğanın kendi işleyişine alan bırakmayı da içerirdi.Peki siz sonbaharda bahçenizdeki bütün meyveleri toplar mısınız, yoksa kuşlar ve diğer canlılar için bir kısmını bırakır mısınız?4. Bölüm: Cevizin Tarihi ve İnsanlarla Hayvanların Ortak HikâyesiBir akşam, sincabın davranışlarını araştırırken ceviz ağacının insanlık tarihindeki yerini de düşünmeye başladım. Ceviz, yalnızca sonbaharda toplanan bir yemiş değildi. İnsanlar yüzyıllar boyunca onu besin olarak değerlendirmiş, ticaretini yapmış ve farklı mutfak kültürlerinin parçası hâline getirmişti.Özellikle Anadolu'da ceviz, pek çok evin mutfağında özel bir yere sahiptir.
 
Üst